ییلدیز موران

ییلدیز موران
ییلدیز موران
ییلدیز موران
ییلدیز موران
ییلدیز موران
ییلدیز موران
ییلدیز موران
ییلدیز موران

Yildiz Moran

24 ژوئیه سال 1932، ییلدیز موران، در شهر استانبول متولد شد. این ستاره‌ی درخشان آسمان هنر معاصر ترکیه، اولین عکاس زنِ ترک بود که عکاسی را به صورت آکادمیک در انگلستان فرا گرفت. در سال 1951، موران از کالج رابرت[1]  فارغ التحصیل شد و پس از آن تحصیلات خود را در کالج فنی بلومزبری [2] و کالج فنی ایلینگ [3] ادامه داد.  سال 1953 بود که اولین نمایشگاه عکس خود را در کمبریج برگزار کرد؛ نمایشگاهی که با موفقیت بسیار برای او همراه شد و بیست‌و‌پنج اثرش فروخته شد. پس از این استقبال خوب از نگاه عکاسانه‌ی موران در لندن، او تا پایان سال 1954، پنج نمایشگاه دیگر در آنجا برگزار کرد.
 ییلدیز موران پس از پایان اقامتش در انگلیس، در استانبول، آنکارا و ادینبورگ به انجام پروژه‌هایی پرداخت. همچنین با سفر به اسپانیا ، اتریش و پرتغال، در این کشورها نیز به طور جدی عکاسی کرد و پیش از بازگشتش به ترکیه، ماحصل آن‎‌ها را در کتابی منتشر کرد. او پس از بازگشت در بی اوغلو استانبول، طبقه‌ی فوقانی گالری مایا [4] را اجاره کرد، تا بتواند آثار خود را نیز به نمایش بگذارد. بین سال‌های 1952-1962 پنج نمایشگاه انفرادی برگزار کرد و این سیر نمایشگاهی، تا آخرین نمایشگاهش، در سال 1970 ادامه داشت.

 

 
یکی از مهمترین پروژه‌های عکاسی موران، مجموعه‌ی پرتره‌های مشاهیر ترکیه است که در سال‌های انتهایی فعالیت عکاسانه‌اش بدان پرداخت. او در این مجموعه، پرتره‌هایی از افراد سرشناس ترکیه نظیر جمال گورسل [5] (رئیس‌جمهور وقت ترکیه)، محسن اَرتول [6]، هالدون تنر[7] ، ماجوب اُفلواُغلو [8]، آدالِت جیم‌جوز[9]  و هالدون دورمَن [10] تهیه کرد.

 

 
Adalet Cimcoz - istanbul, Turkey 1955

اما پایان زندگی عکاسانه‌ی او مصادف بود با سال 1963، وقتی موران سی‌ساله، با ازدمیر آصف [11] ازدواج کرد. آصف که شاعر ترکیه‌ای دوره‌ی جمهوریت محسوب بود، پس از این ازدواج از موران خواست که عکاسی حرفه‌ای را کنار بگذارد. ماحصل این ازدواج پس از چهار‌سال سه پسر به نام‌های گون ، اولگون  و اتکین  بود. موران، بعد از به دنیا آوردن فرزاندش با مشکل سلامتی مواجه شد که سرانجام سبب شد برای همیشه، در راه رفتن او را دچار مشکل کند. آشنایی کامل موران به زبان انگلیسی و تسلط او به امر ترجمه، موجب شد که او ابتدا به ترجمه‌ی اشعار همسرش، اوزدمیر آصف بپردازد و پس از چندی در زمینه‌ی تألیفِ فرهنگ لغت ترکی‌ـ‌انگلیسی نیز فعالیت کند. در سال 1982، زمانی که یلدییز به تازگی همسرش را از دست داده بود، از طرف دانشگاه هنرهای زیبای معمار سینان  ترکیه[12]،  به پاس سال‌ها فعالیت‌ تأثیرگذار عکاسانه، لوح افتخار دریافت کرد و به عنوان عضو افتخاری آکادمی عکاسی برگزیده شد.


 
Çocuklar, Anadolu, 1955


او در مورد مضمون عکس‌هایش و هدفش از عکاسی می‌گوید: «دوربین باید بخشی از وجود شما باشد. مانعی بین شما و موضوع ایجاد نکنید. هر آنچه که شعر دارد موضوع عکاسی هنری است، تنها هدف من این بود که از طریق عکاسی مفهوم موضوع را نشان دهم.» در سال‌هایی که موران به عکاسی حرفه‌ای می‌پرداخت، هر آنچه حول مفهوم زندگی بود را عکاسی می‌کرد، در این راستا، برای عکاسی به محل‌هایی می‌رفت که نه تنها زنان، بلکه عکاسان مرد آن زمان نیز از رفتن به آن مکان‌ها دوری می‌کردند. شاید راز نهفته در عکس‌های موران، شاعرانگی بی‌حدوحصر موجود در آثارش باشد، آثاری که به اندازه‌ی تصویر بودن‌شان، شعر نیز در خود دارند. در باب مقایسه‌ی شعر و عکاسی، موران می‌گوید: «شاعر با وزن و قالبی شعر می‌سراید، عکاس نیز دوربین مناسب خودش را انتخاب ‌می‌کند. در هر دو شاخه اگر زیبایی و شاعرانگی نباشد، نتیجه موفقیت‌آمیز نخواهد بود.»
سرانجام در 15 آوریل 1995، یلدییز موران در زادگاهش، استانبول چشم از جهان فرو بست. پس از سال‌ها، آثار ییلدیز در سال 2013 با عنوان «عکس‌های بی‌مهابا »[13] توسط موزه‌ی پرا  منتشر شد. گروه اِجزاجی‌باشی [14] ، یک گروه برجسته صنعتی ترکیه، حامی نمایشگاه «ییلدیز موران – داستان یک کوه »[15] شد و در سال 2017 این گروه در جهت ماندگار شدن عکاسانِ شهیر و تاریخی ترکیه، مجموعه‌ای متشکل از هشت کتاب، که هر جلد آن به آثار یک عکاس می‌پرداخت منتشر نمود. هشتمین کتاب از مجموعه عکاسان اجزاجی‌باشی، به آثار ییلدیز موران پرداخته و به دو زبان ترکی و انگلیسی منتشر شد. در این کتاب که طراحی آن به عهده بولَنت اِرکمَن [16] بود، اطلاعات جامعی در مورد ییلدیز موران درج شده و آثارش به نمایش در آمده است. همچنین در سال 2018 به مناسبت روز جهانی زن، نمایشگاهی از آثار ییلدیز موران توسط سرکنسولگری ترکیه در گالری مدرن استانبول  افتتاح گردید.
پس از مرگ موران، بولَنت اوزگولَر[17] ، عکاس برجسته‌ی ترکیه، که سال‌ها با یکدیگر همکار بودند درباره‌ی عکاسی او اینچنین گفت: «موران به تکنیک خیلی اهمیت می‌داد، دوربین رولیفلکس داشت و همیشه می‌گفت من برای عکاسی از انسان‌ها و دیدنشان از چشمی دوربین، خم می‌شوم و از پایین به بالا نگاهشان می‌کنم. انسان‌ها در مقابل من عظیم و قابل احترام هستند. ییلدیز به شدت تحت تأثیر کتاب نمایشگاه «خانواده بشر»[18] با نمایشگاه‌گردانی ادوارد استایکن [19] بود و اوایل آشنایی من با او در سال 1972 آن کتاب را به من معرفی کرد.» 
دهه‌ی پنجاه در ترکیه جامعه‌ی سنتی به حضور اجتماعی زن عادت نداشت، ییلدیز موران از مکان‌هایی عکاسی کرد که هیچ مردی از آن مکان‌ها عکاسی نکرده است. عکس‌های موران به دنبال لحظه‌ی قطعی نیستند، بلکه دغدغه‌ی اصلی‌ آنها ثبت روزمرگی‌ها بوده است. حتی در باغ وحش لیسبون ، روزمرگی پنگوئن‌ها به دغدغه‌ی عکاسانه‌ی موران برای  ثبت تبدیل می‌شود. در میان آثار موران، عکاسی‌هایی که در آنادولو  از کودکان و مادران و زندگی‌شان گرفته، نگاه بی‌بدیل عکاسانه‌ی او را نشان می‌دهد. در نهایت باید گفت موران عکاسی است که فراتر از موفقیت فنی‌ای که به واسطه‌ی تسلط بر استفاده از نور کسب کرده، توانسته با افزودن روح، ذهن و قلب خود به اثرش، تصاویری عمیق‌ را ثبت کند.

 

 
Anatolia, Turkey 1955

 


[1] Robert College
[2] Bloomsbury Technical College
[3] Ealing Technical College
[4] Maya Gallery
[5] Cemal Gürsel
[6] Muhsin Artul
[7] Haldun Toner
[8] Macub ofoglu
[9] Adalet Cimcoz
[10] Haldun Dormen
[11] özdemir asaf
[12] mimar sinan güzel sanatlar üniversitesi
[13] Timeless Photography
[14] Eczacıbaşı Group
[15] A Mountain Tail
[16] bülent erkmen
[17] BÜLENT ÖZGÜLER
[18] Family of man
[19] Edward Steichen